Jet Marchau over 'Twee mensen worden' van Lies Gallez
Lies Gallez (Assebroek-Brugge, 1990) debuteerde met kortverhalen en poëzie in Vlaamse en Nederlandse tijdschriften. Na de verhalenbundel Het water vangen (2021) volgde in 2023 de poëziebundel Honger, heteronormativiteit & het heelal. Als ghostwriter van Veerle Hegge doorbrak ze het taboe rond anorexia op latere leeftijd in De stem van mijn stilte (2025). Lies Gallez woont en werkt nu in Antwerpen, maar blijft Brugge in haar hart dragen. Letterlijk en figuurlijk.
In haar debuutroman Twee mensen worden (2026 ) herkennen we de hunkering naar verbinding uit haar verhalenbundel en de activistische toon van sommige gedichten.
De roman wisselt tussen het heden en het verleden van de verteller Echo. De volwassen Echo keert terug naar het dorp (Doel) waar ze met haar moeder woonde. Het brengt bittere herinneringen terug aan haar kinder- en pubertijd.
Haar vader verdween op zee, of ‘naar de overkant’, (de stad), toen ze vier was. Het dorp moet plaats maken voor de uitbreiding van de haven, of voor een groot industrieterrein. De jonge Echo ziet het dorp leeglopen, maar haar moeder wil van geen wijken weten. Ze blijft wachten op vader: ‘Het huis dat moeder koste wat het kost wilde behouden was eigenlijk het enige wat moeder, vader en ik bijeenhield’. In haar onmacht verkoopt moeder zich als prostitué en verdrinkt ze haar verdriet. De dertienjarige Echo zoekt haar op in bars en probeert zo veel mogelijk zelf te overleven, door haar schoolwerk én vooral door zich in te leven in de lessen van haar biologieleraar mijnheer Pernel. Maar moeder richt haar woede op haar jonge dochter: ‘De fles wordt een verlengstuk van zichzelf’.
‘Alcohol had haar taal opnieuw besmet’ En daar besmet ze Echo mee: ‘Niemand zal ooit van je houden’.
Echo wordt doordrongen van die herhaalde woorden en draagt ze haar verdere leven mee.
In haar waanzin neemt moeder Echo mee naar de donkere kelder en snijdt ze haar in de arm: om te oefenen voor de pijn van later. Echo blijft de littekens letterlijk en figuurlijk houden.
Ook Echo wacht op haar vader en ze geeft hem een eigen gezicht. Uiteindelijk vindt ze een foto waarmee ze tegen beter weten in op zoek gaat, met de hulp van haar close vriendje Rinus. Bij hem ervaart ze voor het eerst vriendschap en zelfs liefde.
‘We waren een klein eiland van twee mensen.’
Hij help haar bij haar zoektocht:
‘Wil je blijven zoeken?’
‘Tegen beter weten in zal ik hem altijd blijven zoeken. Als is het maar tussen alle gedachten en beelden in mijn eigen hoofd!’
‘Wat moet ik anders doen met de hoop die ik heb?’.
Het liefst zou Echo verdwijnen, in een compleet zwarte nacht ‘ die al wat moeilijk is vanzelf liet verdwijnen, als een goochelaar in een circus.
‘Mam’ riep ik het donker in. Het woord dat over het water strompelde werd een echo. En echo’s verdwijnen in een niets. Misschien had moeder me daarom deze naam gegeven.’
‘Dat Echo wil verdwijnen uit de hectische wereld, wordt ook duidelijk in het wisselende hoofdstukken over de volwassen Echo.
Echo, een biologe, voelt zich vervreemd in de stad en in haar kantoorwerk: ‘Het voelde alsof ik twee mensen geworden was. Ik had mezelf een rol eigen gemaakt die spande steeds strakker om mijn lichaam, waardoor het leek alsof ik in ademnood kwam.
Ze besluit samen met enkele anderen een bos in de buurt van Antwerpen (of Doel) te bezetten dat op het punt staat gekapt te worden om het nabijgelegen industrieterrein te vergroten.
Een flashback drong zich aan mij op: naar de bezetting van het Lappersfortbos (2001-2003 en 2008-2009) in Assebroek, in het geboortedorp van Lies Gallez (en van mij).. Met hetzelfde resultaat…
L'Histoire se répète…
In die hoofdstukken lees je gedetailleerd over de passie van Echo voor bomen: hun functie, hun ondergrondse netwerken en de bovengrondse verbinding van hun kruinen. In het bos zoekt ze de ‘moederboom’ die haar de veiligheid moet schenken die ze als puber bij haar eigen moeder niet vond.
Lies Gallez staaft haar stellingen over het grote nut van de natuur en het bos in het bijzonder met veelvuldige verwijzingen naar wetenschappers en pseudowetenschappers. Hun namen vind je achteraan in de roman..
Ik heb iedere zin,
ieder woord gelezen, Lies Gallez heeft me zeker overtuigd, maar dat had ze niet
zo uitgebreid hoeven te doen. Ik had vaak de neiging om over bepaalde
pamflettaire passages heen te lezen.. des Guten zu viel...
De kans is heel reëel dat er hier uiteindelijk geskimd wordt. En alsof Lies
Gallez dat ook wist, spreekt ze de lezer (of zichzelf?) erop aan: ‘ weet je
nog?’ = wat die of die auteur daarover schrijft? Amper dus.
Ook daardoor, naast alle verwijzingen en herhalingen, krijgen die volwassenhoofdstukken een sterk activistisch karakter.
Wel was ik onder de indruk van de vastgehouden parallellen tussen de hoofdstukken van de jonge en de volwassen Echo. Ieder hoofdstuk sluit af met een hint die in het volgende hoofdstuk uitgewerkt wordt.
Een voorbeeld: Pierre, de nieuwe, tijdelijke man van haar moeder, leest ‘De donkere kamer van Damocles’. In het volgende hoofdstuk zet bibliothecaresse Peggy, die de volwassen Echo steunt, een boek van Willem Frederik Hermans in de rekken.
En een allesbepalend parallel tussen de jonge en volwassen Echo:
Bij het
noodgedwongen verlaten van het bos, daalt de volwassen Echo neer in een
zelfgegraven put, dicht bij de wortels van de vermeende moederboom: ‘Misschien
begint het nu, mijn eigen verdwijnen. Misschien is dat altijd mijn lot geweest.
Het thema van eenzaamheid en het zich vreemd voelen in de wereld wordt
hiermee bevestigd.
‘Twee mensen worden’ is een intens boek, schrijnend wat er met de kleine Echo gebeurt, schrijnend ook wat er met de natuur gebeurt. En een pamflet voor mede-activisten.
In boekenvriendschap, Jet
